Aktualności


Obchody setnej rocznicy bitwy pod Skoczowem
8 lutego 2019

W styczniu 1919 roku pod Skoczowem starły się ze sobą armie państw rywalizujących o ziemie Śląska Cieszyńskiego: Czechosłowacji i Polski. Po stu latach niemal w tych samych miejscach pod Kaplicówką skrzyżowały się drogi wielu badaczy, entuzjastów i społeczników z obu krajów, którzy zrobili dużo, byśmy mogli poznać i zrozumieć trudne dzieje polsko-czeskiego sąsiedztwa. Obchody setnej rocznicy bitwy pod Skoczowem zorganizowano tak, by ich data przypadała dokładnie w stulecie upamiętnianych wydarzeń. Zainaugurowano je 28 stycznia odsłonięciem tablic pamiątkowych, umieszczonych na budynku Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy oraz Szkole Podstawowej nr 1. Złożono także kwiaty i znicze na grobach żołnierzy poległych w bitwie, zarówno na cmentarzu ewangelickim, jak i katolickim. Zatrzymano się też na Małym Rynku przy skoczowskim muralu autorstwa założyciela Gdańskiej Szkoły Muralu Rafała Roskowińskiego, by poznać okoliczności jego powstania. Nie zabrakło wizyty w przywołanej szkole, w której sto lat temu mieścił się szpital polowy. Wiek później sięgnięto do jego rekonstrukcji, by zebranym gościom i szkolnej młodzieży przybliżyć warunki, w jakich ratowano życie rannych w walce żołnierzy. Uczniowie SP nr 1 z tej okazji przygotowali okolicznościowy program artystyczny, w który wpisano 19 róż symbolizujących młodych uczestników bitwy, składających w tym czasie ofiarę z własnego życia w obronie polskiego Śląska Cieszyńskiego. Wśród gości biorących udział w obchodach tego dnia znaleźli się m.in. burmistrz Skoczowa Mirosław Sitko wraz z zastępcą Andrzejem Bubnickim i sekretarzem gminy Beatą Macurą. Obecni byli także: starosta cieszyński Mieczysław Szczurek, ks. proboszcz ewangelicki Alfred Borski, potomkowie uczestników bitwy pod Skoczowem: Janina Unicka – córka ks. Jana Unickiego oraz Franciszek Ksawery Vetulani – praprawnuk płk. Franciszka Ksawerego Latinika dowodzącego siłami polskimi pod Kaplicówką. Nie zabrakło również środowiska lekarzy – reprezentantów Śląskiej Izby Lekarskiej z dr. Jackiem Kozakiewiczem na czele, a także radnych miejskich. Cześć bohaterom tamtych dni z należnymi honorami oddał również rtm. Krzysztof Wincenty Banaś z Jasnogórskiego Korpusu Oficerskiego Wojska Polskiego, reprezentujący gen. brygady o. prof. Eustachego Rakoczego, Kapelana Żołnierzy Niepodległości.

Po wojskowym poczęstunku goście udali się na wernisaż wystawy pn. Śląscy lekarze dla niepodległej, zorganizowanej w Muzeum Parafialnym św. Jana Sarkandra. Losy lekarzy, a zwłaszcza Karola Hesska przedstawiła tam zgromadzonym historyk Halina Szotek, której relacje ubogaciły także wspomnienia rodziny doktora.

 

Drugi dzień obchodów (29.01) został zaplanowany z myślą o dzieciach i młodzieży całej gminy Skoczów. Edukacyjne spotkanie zorganizowane w sali widowiskowej Pod Pegazem pn. Bitwa pod Skoczowem – co, jak, gdzie i kiedy? poprzedziły spacery uczniów wraz z nauczycielami, podczas których zatrzymano się przy odsłoniętych uprzedniego dnia tablicach pamiątkowych, muralu oraz pomniku Naszym Bohaterom. O historyczny komentarz w przywołanych miejscach zadbało m.in. Towarzystwo Miłośników Skoczowa. Następnie blisko 200 uczniów wzięło udział w wykładzie Wojciecha Grajewskiego, nakreślającym kontekst historyczny poruszanego tematu. Przekazaną wiedzę zwieńczył konkurs prowadzony przez Wojciecha Grzebielca. Wyłoniono (po dogrywce) tych, którzy najlepiej orientowali się w temacie bitwy pod Skoczowem. A byli to: I miejsce - Natalia Przybyła (SP 3), Roksana Gałązka (SP 3), Michał Gdesz (SP 8), Kinga Zdunek (SP 1), Jonatan Rek (SP 1), Vanessa Heckel (SP Kiczyce), Sandra Sodzawiczny (SP Kiczyce); II miejsce: Zuzanna Franek (SP Ochaby), Monika Sawczuk (SP Ochaby), Justyna Brzóska (SP Pierściec), Amelia Olszar (SP Pierściec), Maks Czupryna (SP Kiczyce), Gracjan Rogacz (SP Kiczyce), Lidia Haratyk (SP 3), Natalia Franek (SP 3); III miejsce: Filip Niemczyk (SP 1), Arkadiusz Liszka (SP 3), Kacper Lupa (SP 3), Roch Czerwiński (SP 8), Miłosz Odzionek (SP 8), Tomasz Berger (SP 1). Wszyscy wykazali bardzo wysoki poziom historycznych wiadomości. Przyznanie dyplomów i nagród nastąpiło 2 lutego w Galerii ARTadres. Laureaci otrzymali z rąk burmistrza, zastępcy burmistrza i dyrektor MCK „Integrator” Julii Raszki gadżety opatrzone projektem skoczowskiego muralu, przygotowane specjalnie na rocznicowe obchody bitwy skoczowskiej.

Kolejnego dnia (30.01) do tematu bitwy pod Skoczowem odniesiono się w sposób naukowy. Zorganizowaną w Teatrze Elektrycznym międzynarodową konferencję zatytułowaną Skoczów 1919. Finał wojny o Śląsk Cieszyński poprzedziło złożenie kwiatów pod pomnikiem Naszym bohaterom. Następnie skupiono się na faktach historycznych, relacjonowanych z punktu widzenia strony polskiej i czeskiej. Tematykę bitwy pod Skoczowem wielopłaszczyznowo przedstawili prelegenci z obu stron Olzy: Th.D. Józef Szymeczek, Dr. (Pedagogická fakulta Ostravské univerzity), dr hab. Miłosz Skrzypek (Instytut Historii, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Śląski), Daniel Korbel (Doktorant Wydziału Prawa – Uniwersytet Śląski), Stefan Król (PTH Cieszyn, Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Bielsku-Białej Filia w Cieszynie), Mgr. Tomáš Rusek (Československá obec legionářská, doktorant Ústav historických věd, Filozoficko-přírodovědecká fakulta – Slezská univerzita v Opavě), Wojciech Grajewski (PTH Cieszyn, doktorant Wydziału Filologiczno-Historycznego Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie), Jerzy Polak (PTH Cieszyn, Bielsko-Bialskie Tow. Historyczne), Mgr. Ondřej Kolář, Ph. D. (vedoucí Oddělení historického výzkumu – Slezský ústav, Slezské zemské muzeum), Halina Szotek (historyk, m.in. wieloletni kustosz Muzeum Gustawa Morcinka w Skoczowie). Konferencję poprowadzili członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego w Cieszynie: Władysław Żagan i Wojciech Grzebielec. Duże grono zainteresowanych wysłuchało z uwagą wykładów. Nie zabrakło też dyskusji. Miejskie Centrum Kultury „Integrator” planuje w przyszłości wydać publikację skupiającą najistotniejsze wątki wspomnianych wystąpień.

Zwieńczenie obchodów setnej rocznicy bitwy pod Skoczowem stanowiła inscenizacja historyczna z udziałem rekonstruktorów i sprzętu wojskowego, m.in. działa ustawionego  dokładnie w miejscu, gdzie zlokalizowane było stanowisko polskiej artylerii przed stu laty – przy parafii ewangelicko-augsburskiej w Skoczowie. Podobnie, jak wtedy odbywał się w tym czasie w pobliskim kościele także i pogrzeb, co jednak wyreżyserowała już sama rzeczywistość. Warto też podkreślić, że data rekonstrukcji – 2 lutego to również i data, kiedy chowano na skoczowskich cmentarzach poległych obrońców Skoczowa.

Organizatorom przyświecała intencja, by po stu latach odtworzyć to wydarzenie wspólnie z czeskimi grupami rekonstrukcyjnymi. Plan ten udało się ziścić dzięki Krzysztofowi Neściorowi – założycielowi Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie. Finalnie w inscenizacji wzięło udział blisko 80 rekonstruktorów w historycznych mundurach oraz z bronią, której w ten czas używano. Były to takie grupy, jak: Muzeum 4 Pułku Strzelców Podhalańskich w Cieszynie, GRH Grenadiere, GRH Sturmtruppen, GRH Powstaniec Śląski, GRH 7 DAK, KVH Patria, KVH Slovacko, Klub přátel pplk. Karla Vašátky, Libora Ouzského. Żeby zilustrować ogrom przedsięwzięcia warto podkreślić, że tylko ostatnią z wymienionych grup, tj. grupę pod komendą Libora Ouzského reprezentowało 20 osób z różnych stron Republiki Czeskiej odtwarzających: 3. pěší pluk, 11. pěší pluk, 30. pěší pluk, 36. pěší pluk, 54. pěší pluk, 98. pěší pluk, 5. prapor polnich myslivců, 2. pluku dragounů, plukovní lekari.

 

Inscenizacja opatrzona była komentarzem historycznym Wojciecha Grajewskiego, Wojciecha Grzebielca oraz Jakuba Skałki. Nie zabrakło też relacji w języku czeskim, którą prowadził Victor Ulrich Grossmann. Przywołali oni wiele faktów historycznych, a także treści opisanych przez naocznych świadków wydarzenia – pastorów Karola Grycza i Jana Unickiego. Klimat inscenizacji podkreślała obecna w tle muzyka batalistyczna. Tłumnie zgromadzeni widzowie śledzili pełen dynamiki rozwój wydarzeń. Patrzyli też na płonące zabudowanie, które poprzedniego dnia zostało postawione przez Miejski Zarząd Dróg w Skoczowie specjalnie z tej okazji, by „zagrać” podczas odtwarzanych działań bojowych sprzed wieku, czyli spektakularnie spłonąć. Mieli też okazję przyjrzeć się haubicy z czasów I wojny światowej, która do Skoczowa przybyła aż z Poznania.

 

Wydarzenie przygotowane z rozmachem przez Miejskie Centrum Kultury „Integrator” nie powiodłoby się, gdyby nie pomoc przywołanego wcześniej, niezawodnego Miejskiego Zarządu Dróg w Skoczowie oraz techniczne i lokalowe wsparcie skoczowskiej parafii ewangelickiej. Swych progów i poczęstunku użyczyła też Pizzeria "Griliata". Nad bezpieczeństwem przedsięwzięcia w sposób wzorcowy panowali strażnicy Straży Miejskiej, Policja, OSP. Warto również podkreślić, że napływający z różnych stron, a także zza granicy rekonstruktorzy znaleźli swe schronienie przed i po bitwie w budynku SP nr 1. Nie można pominąć faktu, iż inscenizacja w miejscu, gdzie ją przedstawiono nie odbyłaby się, gdyby nie przychylność właściciela terenu - Mariana Bronowskiego. Wszystkim wymienionym należą się zatem ogromne podziękowania.

 

Po odegranych działaniach wojennych rekonstruktorzy przemaszerowali na rynek, gdzie wraz z pozostałą publicznością widowiska posilili się pyszną grochówką przygotowaną w wojskowej kuchni polowej przez Koło Gospodyń Wiejskich w Bładnic. W centrum miasta była też okazja zwiedzenia wystaw Muzeum 4 PSP oraz Muzeum Przemysłu Wojennego w Pogórzu. Na zainteresowanych czekały także dwie plenerowe wystawy tematyczne, zatytułowane: U progu Niepodległości i Cieszyn 1918. Polski my naród, polski lud.

 

 Podsumowując obchody setnej rocznicy bitwy pod Skoczowem warto podkreślić, że po stu latach sięgnięto do wydarzeń tamtych dni rzeczowo, bez antagonizmów. Przełom stycznia i lutego 2019 roku stanowił zatem okazję do spotkania i dialogu Polaków i Czechów mieszkających na Śląsku Cieszyńskim, w atmosferze szacunku i chęci poznania oraz zrozumienia drugiej strony. Było to możliwe m.in. dlatego, że historycy opierając się na dokumentach, sprawdzonych przekazach niwelowali narosłe mity unikając eskalacji dawnego konfliktu sąsiadujących ze sobą narodów. Wizyta przedstawicieli czeskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwa Obrony Narodowej, czeskich żołnierzy i grup rekonstrukcyjnych, a także potomków brytyjskich przedstawicieli Komisji Ententy na skoczowskich cmentarzach, poprzedzająca rocznicowe wydarzenia pod Kaplicówką, sugerowała, iż taki właśnie będzie miała charakter tworzona dziś po upływie wieku wzajemna historia. Nadała ona ton wszystkim późniejszym realizacjom i napawa ogromną nadzieją na przyszłe lata. Z pewnością to właśnie wzajemnego porozumienia życzyliby sobie polegli bohaterowie w bitwie pod Skoczowem, a nie podtrzymywania nienawiści i rozdrapywania bolesnych ran.

Julia Raszka, Wojciech Grajewski
MCK „Integrator”

Pozostałe aktualności

Urząd w skrócie

Kontakt
Grafika przedstawiająca komputer
Załatw sprawę
Uchwały Rady
Grafika przedstawiająca trzy kosze na śmieci.
Odpady komunalne
Mapa Miasta

Kalendarz Wydarzeń